Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Το κάστρο της Ναυπάκτου


Το κάστρο της Ναυπάκτου με τις διαδοχικές κατασκευαστικές φάσεις από την αρχαιότητα έως την Τουρκοκρατία, παρά τις φθορές που παρουσιάζει σε πολλά σημεία του, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα φρουριακής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα, είναι δε συνυφασμένο με την ιστορία της πόλης. Η πρώτη οχύρωση, σύμφωνα με την παράδοση, δημιουργήθηκε ήδη κατά τον 12ο αι. π.Χ. από τους Δωριείς. Η ακρόπολη οχυρώθηκε κατά τους κλασικούς χρόνους, ενώ στην πρωτοβυζαντινή περίοδο ο Προκόπιος κάνει λόγο για τις σημαντικές οχυρώσεις. Τον 9ο αιώνα μιλούν για το οχυρωμένο ύψωμα και οι συνεχιστές του χρονογράφου και εκκλησιαστικού συγγραφέα Θεοφάνη. Οι οχυρώσεις που σώζονται σήμερα στο μεγαλύτερο μέρος τους έγιναν υπό την καθοδήγηση ενετών μηχανικών κατά τη διάρκεια της Α΄ Ενετοκρατίας (1407-1499).  Οι λίγες πληροφορίες που έχουμε από τις πηγές για τις εργασίες κατασκευής προέρχονται από την αλληλογραφία του μητροπολίτη Ναυπάκτου Ιωάννη Απόκαυκου, μικρογραφίες χειρογράφων, τ
α αρχεία της Βενετίας που αφορούν όμως κυρίως τις δαπάνες για τα οχυρωματικά έργα και από τα ευρήματα σποραδικών ανασκαφών.

Η ακρόπολη

Ο κεντρικός πυρήνας του κάστρου είναι κτισμένος κυκλικά στην κορυφή του λόφου που δεσπόζει της πόλης της Ναυπάκτου σε υψόμετρο 200μ. περίπου, στη θέση όπου ίσως βρισκόταν η αρχαία ακρόπολη, αργότερα η βυζαντινή και ταυτίζεται με το ενετικό Peritorio. Η ακρόπολη, συνολικής έκτασης 2 στρεμμάτων, είναι το καλύτερα οχυρωμένο τμήμα του συγκροτήματος, το ύστατο καταφύγιο σε περίπτωση πολιορκίας. Περιλαμβάνει έναν βυζαντινό κεντρικό πύργο δύο ακόμη πλευρικούς πύργους, ένα συγκρότημα αιθουσών - αποθηκών και μεγάλη δεξαμενή αποθήκευσης νερού η οποία παρείχε τη δυνατότητα αυτονομίας σε περίπτωση πολιορκίας. Στο χώρο της ακρόπολης υπάρχει η μικρή εκκλησία του Προφήτη Ηλία, κτισμένη στη θέση του τζαμιού Μπαμπά-Τσαούς που με τη σειρά του κτίστηκε πάνω σε βυζαντινή εκκλησία, γλυπτά και μαρμαροθετήματα της οποίας βρίσκονται κατά χώραν. Σε μικρή απόσταση από το ναό σώζεται ένα ακόμη βυζαντινό κτίριο που πιθανόν χρησιμοποιούνταν ως λουτρό. Βορειότερα διακρίνονται τα ερείπια βυζαντινού ναού, τμήμα του οποίου, με τα χαρακτηριστικά τοξωτά πλίνθινα ανοίγματα, ενσωματώθηκε αργότερα στην οχύρωση και είναι ορατό και σήμερα στον επισκέπτη.

 Τα διαζώματα-περιτειχίσματα


Δύο βραχίονες, τμήματα τείχους τα οποία ξεκινούν από την ακρόπολη και ακολουθούν την κλίση του εδάφους, κατεβαίνουν ο ένας ανατολικά και ο άλλος δυτικά και κλείνουν την είσοδο του μικρού λιμανιού. Τέσσερα εγκάρσια τμήματα τείχους ενώνουν τους δύο αυτούς βραχίονες σχηματίζοντας από την κορυφή ως τη θάλασσα πέντε αμυντικά περιτειχίσματα ή διαζώματα. Στα δύο κατώτερα εξ αυτών εκτείνεται ο οικισμός μέσα στο φρούριο και το λιμάνι της Ναυπάκτου.
Το κάστρο της Ναυπάκτου προστατευόταν από μία τάφρο η οποία εκτείνονταν ανατολικά στους δύο χαμηλότερους περιβόλους και δυτικά περιορίζονταν στον πρώτο εξωτερικό περίβολο από την πλευρά της θάλασσας. Οι πύλες του κάστρου είναι τέσσερις και ανοίγονται στα περιμετρικά τείχη. Δύο από αυτές βρίσκονται στην ανατολική και δυτική πλευρά του χαμηλότερου διαζώματος ενώ η τρίτη βρίσκεται στο ΒΑ άκρο του αμέσως επόμενου διαζώματος, στο σημείο όπου το εξωτερικό τμήμα του τείχους, μετά την παρεμβολή κυκλικού προμαχώνα, αλλάζει κατεύθυνση και στρέφεται δυτικά και κατόπιν βόρεια προκειμένου να συναντήσει το οχυρό της κορυφής. Η τέταρτη πύλη αποτελείται στην πραγματικότητα από ένα σύστημα τριών επάλληλων πυλών, στο δυτικό εξωτερικό τείχος του τρίτου περιβόλου από την κορυφή του κάστρου. Η δυτική πύλη του κατώτερου διαζώματος, δηλαδή της κάτω πόλης, αποτελείται από το βενετσιάνικο δίπυλο που κατά την οθωμανική κυριαρχία (μετά το 1714) επενδύθηκε με λίθινο ενισχυτικό μανδύα. Την ίδια εποχή προστέθηκε πιθανόν εμπρός από την εξωτερική είσοδο μία ακόμη πύλη εφοδιασμένη με καταχύστρα. Κάτω από την καταχύστρα, λίγο ψηλότερα από το κλειδί του τόξου της τελευταίας πύλης σώζεται η σχετική κτητορική επιγραφή όπου είναι σκαλισμένη η χρονολογία από Εγίρας 1126 = 1714.

 Η ανατολική πύλη του εξωτερικού περιτειχίσματος (κατώτερου διαζώματος), η επονομαζόμενη πύλη των Σαλώνων δεν σώζεται σήμερα. Κοντά στην ανατολική πύλη του αμέσως επόμενου τειχίσματος υπάρχει κυκλικός πύργος, στην εξωτερική πλευρά του οποίου βρίσκεται πλάκα με επίπεδο ανάγλυφο του λιονταριού του αγίου Μάρκου. Κάτω από το λιοντάρι υπήρχε δεύτερη πλάκα με οικόσημα (σήμερα έχει αποτοιχισθεί) με τη χρονολογία MCCCCLX (=1460). Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για τη χρονολόγηση των οχυρώσεων, είναι η αρχιτεκτονική λεπτομέρεια του εξέχοντος ημικυκλικού κυματίου (cordon), χαρακτηριστική στις βενετσιάνικες οχυρώσεις, όπως παρατηρείται κάτω από τις επάλξεις του πύργου. Το στοιχείο αυτό συναντάται και στο γωνιακό προμαχώνα βόρεια από την ανατολική πύλη του κάτω περιτειχίσματος. Σε κάθε εγκάρσιο τείχος υπάρχει μία πύλη η οποία οδηγεί στον επόμενο περίβολο. Από αυτές η πιο σημαντική είναι η Σιδερόπορτα, στον εξωτερικό περίβολο. Αποτελείται από ένα θύρωμα και μία καταχύστρα στο ύψος των επάλξεων. Στη βάση της καταχύστρας, επάνω σε τρία φουρούσια, στηρίζεται υπέρθυρο με ανάγλυφο διάκοσμο στον τύπο αναγεννησιακού ιταλικού θυρεού το οποίο πιθανόν τοποθετήθηκε μαζί με τις παραστάδες σε δεύτερη χρήση την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Η πύλη της παραλίας καλύπτεται με χαμηλωμένη καμάρα και προστατεύεται από καταχύστρα και κυλινδρικό πυργίσκο με οξυκόρυφη στέγαση.

 Τα τείχη των δύο κατωτέρων διαζωμάτων ενισχύονται κατά διαστήματα με κυκλικούς ή τετράγωνους πύργους και σώζονται σε καλή κατάσταση. Οι διαφοροποιήσεις στην τοιχοποιία εμφανείς σε πολλά σημεία του τείχους, μαρτυρούν και τις διαφορετικές κατασκευαστικές φάσεις του. Τα τείχη σε ορισμένα τμήματα έχουν υποστεί συνεχείς μετασκευές για ν’ αντιμετωπίσουν εξελιγμένα πυροβόλα όπλα και για το λόγο αυτό ενισχύονται με προμαχώνες όπως ο ογκώδης πεταλόσχημος προμαχώνας με μέτωπο προς το λιμάνι, γνωστός με το όνομα «ντάπια Τσαούς». Το μεγαλύτερο μέρος των τειχών είναι κατασκευασμένο με αδρά λαξευμένους λίθους, θραύσματα πλίνθων και κεραμιδιών και άφθονο συνδετικό κονίαμα. Υπάρχουν επίσης τμήματα που είναι κατασκευασμένα με καλοδουλεμένους ορθογώνιους ασβεστόλιθους και ασβεστοκονίαμα, όπως ο κυκλικός βενετσιάνικος πύργος στα ανατολικά του κάστρου και άλλα με σπόλια από κτίρια της πόλης όπως τα εξωτερικά τείχη του λιμανιού. Τα τείχη επιστέφονται κυρίως με δίρριχτες επάλξεις και είναι ενισχυμένα με πολεμίστρες.

Τα διαζώματα μεταξύ των περιτειχισμάτων είχαν το καθένα διαφορετική ονομασία. 'Ετσι η ακρόπολη ονομαζόταν Peritorio, το τρίτο διάζωμα Uromasio/Uromiari, ενώ το τέταρτο διάζωμα περιλάμβανε το “Νιόκαστρο” ή “Ανω Πόλη”. Σ’ αυτό το διάζωμα βρίσκεται το αναπαλαιωμένο αρχοντικό της οικογένειας Τζαβέλα, συγκρότημα οθωμανικών λουτρών με τους χαρακτηριστικούς διάτρητους θόλους και βρύσες με εντοιχισμένα βυζαντινά και οθωμανικά γλυπτά (περιοχή του Βεζύρ Τζαμί). Ανατολικότερα πάνω σε κυκλικό προμαχώνα υψώνεται ο πύργος του Ρολογιού. Στο τελευταίο διάζωμα, τη «Βροντόλακα», περικλείεται η «Έσω Πόλη» και το ενετικό λιμάνι. Δίπλα στο λιμάνι σώζεται ισλαμικό τέμενος (Φετιχιέ Τζαμί). Δυτικά, πάνω από τον δημόσιο δρόμο ορθώνεται η επιβλητική «ντάπια του Μπότσαρη» η οποία συνδέεται με τον Μποτσαραίικο πύργο.

Σήμερα ο φρουριακός χαρακτήρας του κάστρου έχει αλλοιωθεί. Τμήματα των τειχών κατεδαφίστηκαν για ν’ αναπτυχθεί ο πολεοδομικός ιστός της πόλης, ωστόσο διατηρείται ακόμη η ατμόσφαιρα της παλαιάς καστροπολιτείας. Γεγονός είναι ότι ανηφορίζοντας τα πλακόστρωτα δρομάκια της πόλης και μπαίνοντας απ’ το ένα διάζωμα του στο άλλο, κατά την εξερεύνηση - περιήγηση της ομάδας αστικών μυστικών στην περιοχή, μας δημιουργήθηκε η αίσθηση ότι θα εμφανιστεί ξαφνικά εμπρός μας, ένας ιππότης με το ξίφος του και την πανοπλία του να υπερασπίζεται τα τείχη από στρατιές μπαρουτοκαπνισμένων πειρατών που προσδοκούν την άλωσή τους ...

Κοιτάζοντας ψηλά από το Κάστρο, τούς δύο πύργους που προστατεύουν την είσοδο του λιμανιού της Ναυπάκτου, μνήμες και εικόνες σου έρχονται στο νου από την Ιστορία της περιοχής.  Μνήμες και εικόνες από τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου το 429 π.χ. στα πλαίσια του Πελοποννησιακού πολέμου, μεταξύ του Αθηναϊκού και του Πελοποννησιακού Στόλου που έληξε με νίκη των Αθηναίων.
Εικόνες από την πολύμηνη πολιορκία της Ναυπάκτου από τος Τούρκους το 1477.
Επίσης από την Ναυμαχία της Ναυπάκτου που έγινε στις 7 - 10 του 1571, μεταξύ των ενωμένων στόλων της Ισπανίας, της Βενετίας, των Ιπποτών της Μάλτας, του Πάπα και άλλων Χριστιανικών Κρατών,με την ονομασία Ιερή Ένωση, και τους στόλους των Τούρκων, Αιγυπτίων, και Αλγερινών, κατά την οποία αποδεκατίστηκε ο συνασπισμός του Τουρκικού Στόλου.
Εικόνες και Ιστορίες από μακρινές εποχές με μάχες, Ήρωες, Πειρατές,Στρατιώτες, και Ιστορίες αγάπης.


Εκεί άλωστε πληροφορηθήκαμε ότι Θερμός έρωτας ένωνε τα κάστρα της Επάχτου(Ναύπακτος) και Καστελιού(Αντίρριο). Η πανέμορφη αρχόντισσα του κάστρου του Επάχτου αγαπούσε το αρρενωπό αρχοντόπουλο του Καστελιού του Αντιρρίου. Πολλοί δεν έβλεπαν με καλό μάτι αυτό τον δεσμό και έβαλαν προσκόμματα στην ένωσή τους. Οι ανθρώπινες υστεροβουλίες τους χώρισαν στα φανερά, αλλά τους ένωνε στα κρυφά η μυστική σήραγγα που ξεκινούσε από τον Έπαχτο και έφθανε μέχρι το Καστέλι. Κανένας δεν έμαθε ποτέ τις συναντήσεις τους, γιατί τα κάστρα το κρατούσαν επτασφράγιστο το μυστικό τους.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Chupacabra (τσουπακάμπρα)

Ο θρύλος λέει πως το «τέρας» αυτό από τη Λατινική Αμερική επιτίθεται στα κοπάδια, κυρίως τις κατσίκες, και ρουφά το αίμα τους. Το όνομά του είναι chupacabra, από τις ισπανικές λέξεις chupar που σημαίνει ρουφώ και cabra που σημαίνει κατσίκα.

Οι περιγραφές του θρυλικού αυτού όντος ποικίλουν: άλλοι λένε πως μοιάζει με ερπετό με μυτερά πτερύγια στην πλάτη κι άλλοι με άτριχο σκύλο με μεγάλα δόντια και μακριά νύχια.Το τσουπακάμπρα θεωρείται κρυπτίδιο, δηλαδή ζώο που η ύπαρξή του δεν έχει αποδειχτεί αλλά πιστεύεται ότι ανήκει στην παραδοσιακή λαογραφία και τη σύγχρονη τάση για μυθοπλασία. Περιγράφεται ως ένα μικρό (ύψος έως 1,2 μέτρα) πλάσμα με πράσινες φολίδες και αιχμηρές προεξοχές, καθώς και με πολύ κοφτερά και μακριά δόντια. Μερικοί μάρτυρες ισχυρίζονται ότι διαθέτει φτερά σαν της νυχτερίδας και κόκκινα μάτια που έχουν την ιδιότητα να υπνωτίζουν. Επιτίθεται κυρίως σε αιγοπρόβατα, τα οποία δαγκώνει και απομυζά ολόκληρο το αίμα τους, ενώ πιστεύεται πως η καταγωγή του είναι εξωγήινη. Πολλοί…

Τα Μυστήρια των συντριβανιών της πλατείας Γεωργίου στην Πάτρα.

Η ιστορία μας αρχίζει το 1875 επί δημαρχίας Γεωργίου Ρούφου, όταν στην πλατεία Γεωργίου τοποθετήθηκαν δύο θαυμάσια και περίτεχνα συντριβάνια.
Τα συντριβάνια τοποθέτησε η Γαλλική εταιρεία που είχε αναλάβει τα υδραυλικά έργα στην Πάτρα και στοίχισαν συνολικά 70.000 δρχ. ποσό υπέρογκο για τις οικονομικές δυνατότητες της τότε Ελλάδας.
 Το κάθε συντριβάνι κοσμείται από τέσσερις μπρούτζινους γρύπες και στην κορυφή του κάτω συντριβανιού ορθώνεται μια υδροχόος, στο δε πάνω συντριβάνι ένας αυλητής. Σε φύλλο της εποχής η Αθηναϊκή εφημερίδα Στοά γράφει: «Το κοινόν της πόλεως από τινών ημερών συρρέει περίεργον εις την πλατείαν του Γεωργίου προς θέαν των υδραυλικών έργων της Γαλλικής εταιρείας. Μέχρι της ημέρας ταύτης εστήθη το εν των αναβρυτηρίων, περί ου οι ειδότες λέγουσι ότι είναι όμοιον των εν Παρισίοις.

Η αξία αυτού ανεβαίνει τας 25.000 δραχμών, εκτός της μαρμάρινης λεκάνης και λοιπής εργασίας. Το ύψος αυτού ανέρχεται εις 7 μέτρα, συνίσταται δε εις στήλην πλατείαν εξ ορυχάλκου, εν μέσ…

Το αντιτορπιλικό ΛΕΩΝ και το μυστηριώδες πείραμα της Φιλαδέλφειας

Λέων ΙΙΙ (Αντιτορπιλικό)/ D-54 τύπου ‘BOSTWICK’Πρώην ‘USS ELDRIDGE DE 173’.

Κατασκευάστηκε στα ναυπηγεία ‘USA – Federal Shipbuilding and Diydocking Ca, Newark, NJ’. Καθελκύστηκε στις 25 Ιουνίου 1943. Ένα από τα 4 Α/Τ συνοδείας που παραχωρήθηκαν από τις Η.Π.Α. στα πλαίσια της Στρατιωτικής βοήθειας. Του ιδίου τύπου : ‘Αετός ΙΙ’, ‘Ιέραξ ΙΙΙ’, ‘Λέων ΙΙΙ’ και ‘ΠΑΝΘΗΡ ΙΙ’. Το 1943 ναυπηγήθηκε. Παρελήφθη στις 15 Ιανουαρίου 1951 στις Η.Π.Α στη Βωστόνη από την Ελληνική Μητρόπολη Νέας Αγγλίας. Χρήσιμα πλοία που στήριξαν τον Στόλο. Εκτός από την κυρίως αποστολή του χρησιμοποιήθηκε εντατικά επί πλέον σε περιπολίες στο Ανατολικό Αιγαίο και Δωδεκάνήσα. Κάλυψε εκπαιδευτικές ανάγκες της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων (ΣΝΔ). Άνηκε στην διοίκηση Αντιτορπιλικών. Παροπλίστηκε στις 15 Νοεμβρίου 1992 (ΟΠΠ/ΝΣ)Υπήρξε 1 από τα 4 αντιτορπιλικά της κλάσης Cannon που δόθηκαν στο Ελληνικό Π.Ν. και έγιναν γνωστά ως «τα θηρία», καθώς ονοματίστηκαν «Αετός», Ιέραξ», «Πάνθηρ» και «Λέων». Δύο από αυτά έμελλε να γίνουν διάσημα…